Veiligheid van thuisbatterijen – 3 mythes en hoe je ze kan ontkrachten

Batterijopslagsystemen zijn zeer veilig: een studie van Fraunhofer ISE naar batterijveiligheid stelde in 2019 vast dat het risico op een ongeval slechts 0,0077 % bedroeg – een kans van 13.000:1. In bijna alle gevallen was een fout in de toepassing of installatie de oorzaak, de opslagsystemen zelf werken vrijwel zonder incidenten. Inmiddels zijn batterijopslagsystemen nog een stuk veiliger geworden, omdat lithium-ijzerfosfaat (LiFePO4) zich inmiddels als technologische standaard heeft bewezen. Deze technologie is bijzonder stabiel en duurzaam en wordt daarom gebruikt in moderne hoogspanningsopslagsystemen.

Bovendien moeten alle fabrikanten aan strenge normen en veiligheidseisen voldoen om het Europese CE-keurmerk te krijgen. Een batterij met dit keurmerk is dus al zeer veilig. De daarmee gepaard gaande kwaliteitsborging voorkomt typische risico's voor stroomopslag.

In het algemeen geldt: batterijen zijn geen zeldzame of exotische technologie. Bijna alle apparaten, van mobiele telefoons en e-bikes in het verkeer tot commerciële energieopslagsystemen, maken gebruik van lithium-ion batterijen. Je klanten gebruiken dergelijke batterijen dus al elke dag – en dat vaak onder grotere belastingen dan die waaraan zonne-energiemanagementsystemen worden blootgesteld.

Alle Lithium-ion-energiemanagementsystemen moeten aan een reeks strenge normen voldoen om op de Europese markt te worden toegelaten: 

• IEC 62619
  Deze internationale norm voor batterijopslag komt ongeveer overeen met de Nederlandse regelgeving. Deze norm legt de regels vast voor het veilige gebruik van batterijen voor stationaire en industriële toepassingen.
• IP-beschermingsklasse
  Energieopslagsystemen staan meestal op beschermde locaties, maar worden ook blootgesteld aan omgevingsinvloeden. Hoe goed een opslagsysteem hiertegen is beschermd, blijkt uit de IP-beschermingsklasse. Robuuste, moderne opslagsystemen voldoen aan beschermingsklasse IP55 of hoger. Dat betekent dat ze stof- en straalwaterbestendig zijn. 

De statistieken tonen aan dat branden bij batterijopslagplaatsen uiterst zeldzaam zijn – de kans ligt duidelijk onder 0,008 %. De meeste gevallen zijn te wijten aan externe factoren. Hieronder vallen voornamelijk mechanische fouten: stoten, vallen of doorboringen kunnen de celstructuur beschadigen. Hierdoor kan het opslagmateriaal in contact komen met lucht en – afhankelijk van de cel chemie – ontbranden. Deze risico's doen zich vooral voor bij opslag, transport en installatie, dus wanneer de batterij wordt verplaatst. Een batterijopslagsysteem dat jarenlang op dezelfde plaatst staat, is tijdens het gebruik goed tegen deze risico's beschermd.

Moderne batterijopslagsystemen maken gebruik van lithium-ijzerfosfaat – LiFePO4. Deze technologie biedt grote voordelen op het gebied van brandveiligheid ten opzichte van de vorige standaard nikkel-mangaan-kobalt (NMC). Ze blijven stabiel, zelfs bij extreme belastingen – zoals doorboring, sterke druk of vallen. Bovendien blijven LiFePO4-batterijen veiliger bij extreme temperaturen, zoals bij een huisbrand. Er treedt geen zogenaamde “thermische runaway” op, dat wil zeggen zelfontbranding van de batterij.

Andere mogelijke foutbronnen zijn verkeerde of niet-goedgekeurde combinaties van componenten van verschillende fabrikanten. Ook verkeerd bekabelde opslagsystemen en defecte batterijmanagementsystemen (BMS) kunnen door kortsluiting het opslagsysteem overbelasten, diep ontladen of oververhitten. Als je als vakman een opslagsysteem op de juiste manier installeert, is het risico op een batterijbrand vrijwel nihil.

Zo voorkom je de meest voorkomende brandrisico's voor thuisbatterijen: 

• Stabiele celchemie
  Batterijcellen op basis van lithium-ijzerfosfaat (LiFePO4) zijn nog temperatuurstabieler en robuuster dan andere celchemieën.
• Temperatuurbewaking
  Betrouwbare bewakingssystemen waarschuwen bij oververhitting en schakelen de batterij uit voordat deze schade oploopt.
• Koeling
  Plaats de opslag in een temperatuurgecontroleerde ruimte, zoals een geïsoleerde schuur of garage. Actieve ventilatoren kunnen extra schade voorkomen.
• Veilige afstanden
  Als je meerdere batterijtorens installeert, zorg dan voor voldoende afstand tussen de torens. Dit verbetert de luchtcirculatie en kan een thermisch incident beperken tot één toren.
• Selectie van componenten
  Zorg ervoor dat alle componenten van het batterijsysteem op elkaar zijn afgestemd. Als je componenten van verschillende fabrikanten gebruikt, raadpleeg dan de goedkeuringslijsten van de fabrikanten.

Moderne batterijsystemen zijn speciaal beveiligd tegen vocht en nattigheid zodat er geen water bij de stroom voerende elementen kan komen. Fabrikanten bereiken dit met waterafstotende behuizingen en speciale afdichtingen. Oriënteer je hiervoor het beste op de IP-beschermingsklasse. Moderne batterijopslagsystemen voldoen doorgaans aan de IP-beschermingsklasse IP55 of IP65, wat betekent dat ze beschermd zijn tegen stof en waterstralen uit alle richtingen. Regen of een beschadigde leiding die kortstondig water spuit, vormen dus geen relevant risico voor de opslagsystemen.

Professionele veiligheidstips

Zo minimaliseer je risico's door vocht: 

• Beschermde positie binnenshuis
  Installeer de opslag op een koele, droge plaats, bijvoorbeeld in een garage, schuur of berging.
• Extra bescherming bij buiteninstallatie
  Gebruik overkappingen of verhoogde platforms om de batterij tegen overstromingen te beschermen. Dit geldt ook voor opslag met hoge IP-beschermingsklassen.
• Regelmatige inspectie 
  Controleer de afdichtingen en ventilatiesystemen regelmatig op slijtage. Wij raden aan om de systemen van je klanten om de twee jaar te controleren, na de installatie van een nieuw apparaat of na grotere verbouwingen in huis.

Het is niet langer zo dat batterijopslag bijzonder schadelijk is voor het milieu. Dat komt ook door de kobaltvrije LiFePO4-technologie: deze maakt gebruik van ijzer en fosfor, elementen die zeer vaak voorkomen en wereldwijd worden gewonnen. De winning ervan veroorzaakt minder milieuschade dan die van zeldzamere grondstoffen zoals mangaan en kobalt, die worden gebruikt voor oude NMC-batterijen. Bij de productie van 1 kg ijzer ontstaat 1,37 kg CO2, voor 1 kg kobalt ontstaat meer dan 20 kg CO2. LiFePO4-batterijen zijn zeer cyclisch stabiel en behouden ook na jaren nog bijna hun volledige capaciteit. Dat maakt ze zuiniger met grondstoffen, omdat je LiFePO4-batterijen minder vaak hoeft te vervangen. Bovendien wordt de belasting van het milieu verminderd omdat de batterijen gemakkelijker te recyclen zijn.

De stroomkosten stijgen en de salderingsregeling gaat stoppen: daarom is een opslagsysteem vanaf 2027 extra interessant. Deze marktomstandigheden maken het aantrekkelijk om zoveel mogelijk eigen PV-stroom zelf te gebruiken. Ook de komst van variabele netwerktarieven vanaf 2028 zorgt ervoor dat een batterijsysteem interessant is. Batterijopslagsystemen zijn: 

• Goed voor PV eigen gebruik 
  Met een batterij kunnen gebruikers overdag overtollige PV-stroom opslaan en deze 's nachts of bij weersveranderingen gebruiken.
• Goed voor dynamische stroomtarieven 
  Met een batterijopslagsysteem kunnen je klanten eenvoudig uren met hoge stroomprijzen overbruggen.
• Goed voor het elektriciteitsnet 
  Batterijopslagsystemen kunnen overtollige stroom opvangen. Dat ontlast het elektriciteitsnet.

In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, zijn moderne batterijopslagsystemen zeer veilig. Deze systemen voldoen aan de hoogste Europese veiligheidsnormen. Lithium-ijzerfosfaat als nieuw standaardopslagmedium biedt extra bescherming tegen thermische of mechanische schade. Je klanten kunnen dus zonder zorgen kiezen voor een opslagsysteem voor zonne-energie en zo bijdragen aan de energietransitie.

•  Lithium-ion batterijen zijn zeer veilig. Het risico op brand of waterschade is minder dan 0,008%.
• Met name de nieuwe LiFePO4-technologie biedt een zeer goede bescherming tegen schokken, vallen en oververhitting.
• Alle PV-opslagsystemen op de Europese markt moeten aan de strengste veiligheidsnormen voldoen.